Латыши и белорусы: вместе сквозь века

Выпуск 8

 Философия и культура / Philosophy and culture 

Сайганова В.

Роль рижского методологического семинара в развитии системомыследеятельностной методологии

 

 

 

Saihanava V.

The role of the Riga methodological seminar in the development of system-throught-activity methodology

Артыкул прысвечаны вызначэнню ролі Рыжскага метадалагічнага семінара ў развіцці сістэмаразумовадзейнаснай метадалогіі, гістарычнай рэканструкцыі фарміравання Рыжскага метадалагічнага семінара ў сацыяльна-гуманітарным пазнанні другой паловы ХХ – пачатку ХХІ стст. У артыкуле раскрыта тэматычная спецыфікі асноўных этапаў развіцця семінара і яго ўплыў на развіццё СРД-метадалогіі як філософска-метадалагічнага напрамка сацыяльна-гуманітарнай думкі. Аўтар аналізуе этапы развіцця, выяўляе пераемнасць асноўных ідэй функцыянавання Рыжскага метадалагічнага семінара.

Ключавыя словы: дзейнасць, метадалогія, арганізацыйна-дзейнасная гульня, Рыжскі метадалагічны семінар, сістэмаразумовадзейнасная метадалогія, сацыяльна-гуманітарнае пазнанне.

С. 6-11

 

The article is devoted to identifying the role of the Riga Methodological Seminar in the development of a system-thought-activity methodology and the historical reconstruction of the formation of the Riga Methodological Seminar in social and humanitarian knowledge of the second half of the 20th-21th centuries. The thematic specificity of the main stages of the development of the seminar and its influence on the development of the system-thought-activity methodology as a philosophical and methodological direction of social and humanitarian thought is revealed. The author analyzes the stages of development and reveals the continuity of the basic ideas of the functioning of the Riga methodological seminar.

Keywords: activity, methodology, organizational activity game, Riga methodological seminar, the system-thought-activity methodology, social and humanitarian knowledge.

P. 6-11

 История / History 

Тугай Ул., Папоўская T.

Развіццё асветы і адукацыі ў латышскіх паветах Віцебскай губерні ў дасавецкі перыяд

 

 

 

Tuhai U., Papouskaya T.

The development of education in the Latvian counties of Viciebsk region on the pre-soviet period

В статье рассматривается история становления и развития системы народного образования и просвещения в Витебской губернии в досоветский период. Особое внимание уделено исследованию данных процессов, происходивших на территории Витебской Латгалии.

Ключевые слова: Витебская губерния, Латгалия, народное образование, просвещение, латышское меньшинство.

С. 12-17

 

The article deals with the history of formation and development of the system of public education in Viciebsk region in the pre-Soviet period. Special attention to the study of these processes that took place on the territory of Viciebsk Latgale is paid.

Keywords: Viciebsk region, Latgale, national education, education, Latvian minority.

P. 12-17

Каралёў M.

Храпавіцкая латышская калонія

 

 

 

Karaliou M.

Latvian colony Khrapavichy

Статья посвящена рассмотрению положения Храповичской латышской колонии от момента её появления в последней трети ХІХ в. до фактического исчезновения в конце 1930-х гг. Автор описывает социально-экономическое и культурное развитие колонии на фоне изменяющихся политических условий.

Ключевые слова: Храповичи, латыши, БССР, латышская школа, хутор, репрессии.

С. 17-24

 

The article is devoted to the consideration of the position of the Hrapovichi Latvian colony from the moment of its appearance in the last third of the XIX century till the actual disappearance in the late 1930s. The author describes the social, economic and cultural development of the colony against the background of changing political conditions.

Keywords: Khrapavichy, Latvians, BSSR, Latvian school, farm, repression.

P. 17-24

Екабсонс Э.

Историк Болеслав Брежго (1887−1957): неизвестное в биографии

 

 

 

Jekabsons E.

The historian Boļeslavs Brežgo (1887−1957): Unknown in biography

Баляслаў Брэжга − адзін з самых значных латвійскіх і латгальскіх гісторыкаў усіх часоў. Аднак у яго біяграфіі існуе шмат замоўчанага і нават хлусні. Мэтай гэтага артыкула з’яўляецца іх выкрыццё на падставе сабраных архіўных матэрыялаў. Пры гэтым несумненна, што Б. Брэжга быў выбітным гісторыкам і наўмысна зробленыя ім змены ў афіцыйнай біяграфіі ніякім чынам не змяншаюць яго дасягненняў. У яго біяграфіі ёсць і іншыя незлічоныя факты, якія дазваляюць лепш зразумець не толькі яго асобу, але і той перыяд часу, калі ён працаваў вучоным у незалежнай Латвіі і пазней пры савецкім рэжыме.

Ключавыя словы: гісторык, Баляслаў Брэжга, біяграфія, Віцебск, архіўная справа.

С. 24-34

 

Boļeslavs Brežgo is one of the most talented Latvian and Latgalian historians of all times. However in his biography there exist quite a lot of ambiguities and even falsehoods. The aim of the article is the disclosure of it on the basis of the collected archival materials. There is exists also other untold fact in his biography which allow us to better understand not only his personality but also that period of time when he was working as a scientist in independent Latvia and also later during the Soviet regime.

Keywords: Historians, Boļeslavs Brežgo, biography, Viciebsk, archive keeping.

P. 24-34

Бараноўскі А.

Адміністрацыйная прыналежнасць Дзвінскага, Люцынскага і Рэжыцкага паветаў у 1917−1919 гг.

 

 

 

Baranouski A.

Administrative affiliation of Dvinsk, Lyutsin and Rezhitsa districts in 1917−1919

В статье на основании архивных документов изучена административно-территориальная принадлежность Двинского, Люцинского и Режицкого уездов Витебской губернии в 1917–1919 гг. Автор пришел к выводу, что данные уезды были окончательно выделены из состава Витебской губернии и переданы в состав Латвии еще в марте 1919 г., а не, как принято считать, в августе 1920 г. Первые же попытки выделиться из состава губернии Двинским, Люцинским и Режицким уездами были предприняты после Февральской и Октябрьской революции 1917 г. в России.

Ключевые слова: Двинский уезд, Люцинский уезд, Режицкий уезд, Витебская губерния, Латгальский конгресс, Латвийская Социалистическая Советская Республика.

С. 35-39

 

In article on  basis of archival documents the administrative and territorial affiliation of the Dvinsk, Lyutsin, Rezhitsa districts of  Viciebsk region in 1917−1919 was studied. The author came to the conclusion that these districts were finally isolated from Viciebsk region and transferred to Latvia as early as March 1919 not as known in August 1920. First attempts to separate out from the province of Dvinsk and Rezhitsa districts were undertaken after the February and October revolution of 1917 in Russia.

Keywords: Dvinsk district, Lyutsin district, Rezhitsa district, Viciebsk province, Latgale Congress, Latvian Socialist Soviet Republic.

P. 35-39

Никонов А.

Гросберг Рихард (Иван) Карлович - советский военный деятель

 

 

 

Nikanau A.

Grosbergs Richard (Ivan) the soviet military leader

Артыкул прысвечаны жыццю і дзейнасці латышскага савецкага ваеннага камандзіра Гросберга Рыхарда Карлавіча. Ён нарадзіўся ў звычайнай сялянскай сям’і ў Ліфляндыі. Большую частку свайго жыцця прысвяціў ваеннаму рамяству. Яго баявая служба пачалася ў перыяд Першай сусветнай вайны. За гады службы Гросберг прайшоў вялікі кар’ерны шлях ад радавога царскай арміі да камбрыга РККА. Яго жыццё скончылася трагічнай смерцю ў перыяд сталінскіх рэпрэсій у канцы 1930-х гадоў.

Ключавыя словы: Рыхард Гросберг, грамадзянская вайна ў Расіі, РСЧА, сталінскія рэпрэсіі.

С. 39-44

 

The article is devoted to the life and activity of the Latvian Soviet military commander Grosbergs Richard Karlovich. He was born into an ordinary peasant family in Livonia. R. Grosberg was the most of his life to the military craft devoted. During the World War I, he served in the army. Over the years of his service the career of  Grasberg has a long way from the soldier of royal army to the brigade commander of the Red Army. His life ended in a tragic death during the period of Stalin's repressions in the late 1930s.

Keywords: Richard Grosbergs, the civil war in Russia, the Red Army, Stalin's repressions.

P. 39-44

Голубев В.

И.А. Круминь: штрихи к портрету

 

 

 

Holubeu V.

About the I.A. Krumins

У артыкуле распавядаецца пра жыццё і дзейнасць І.А. Круміня − удзельніка Вялікай Айчыннай вайны, Героя Савецкага Саюза, які нарадзіўся на Віцебшчыне і пабудаваў дзяржаўную кар’еру ў пасляваеннай Латвіі.

Ключавыя словы: Іван Крумінь, Вялікая Айчынная вайна, Латвійская ССР.

С. 45-48

 

The article describes the life and activity of the I.A. Krumins who was a participant of the Great Patriotic War, Hero of the Soviet Union, which was born in the Viciebsk region and made a state career in Latvia.

Keywords: Ivan Krumins, the Great Patriotic War, Latvian SSR.

P. 45-48

Мартинкевич И.

Трудности и противоречия культурно-просветительской работы среди латышского населения на территории Беларуси в межвоенные годы

 

 

 

Martsynkevich I.

Difficulties and contradictions of cultural and educational work among the Latvian population in Belarus during the interwar period

У артыкуле разгледжаны пытанні арганізацыі латышскіх школ і іншых культурна-асветніцкіх устаноў на тэрыторыі Савецкай Беларусі ў 1920-я гг. Адзначаны напрамкі культурна-асветніцкай работы сярод латышскага насельніцтва БССР і асноўныя праблемы, з якімі сутыкаліся савецкія партыйныя органы ўлады ў працэсе яе ажыццяўлення. Прыведзены дадзеныя аб колькасці латышскіх школ у 1920−30-я гг.

Ключавыя словы: латышы, нацыянальная палітыка, адукацыя, латышскія школы, БССР, міжваенны перыяд.

С. 49-54

 

The article deals with the organization of the Latvian schools and other cultural and educational institutions in Soviet Belarus in the 1920s. Marked direction of cultural and educational work among the Latvian population in Belorussian SSR and the main problems faced by the Soviet party authorities in its implementation. The data on the number of Latvian schools in the 1920-30s.

Keywords: Latvians, national policy, education, Latvian schools, Belorussian SSR, interwar period.

P. 49-54

Карпекін K.

Латышская сям’я на Віцебшчыне ў 1920-я гг. праз прызму архіўных дакументаў (на прыкладзе калоніі Выдрэя)

 

 

 

Karpekin K.

The Latvian family in Viciebsk region in 1920s on the basis of archival documents (Vydreya colony like an example)

Статья посвящена особенностям латышской семьи в 1920-е гг. (на примере хутора Выдрея, деревень Малая Выдрея и Большая Выдрея, расположенных на территории Витебщины). Источниковедческой базой исследования являются документы Государственного архива Витебской области. В 1920-е гг. в населенных пунктах, в которых проживали латыши, они могли составлять как небольшой процент от общего количества населения (в 15%), так и значительную долю среди крестьян (примерно 80%). В латышской среде наиболее типичными были семьи из  3–6 членов, из которых совершеннолетними была примерно половина. Жизнь латышей неразрывным образом была связана с сельским хозяйством, являвшимся главным источником их доходов. В распоряжении всех латышских крестьян была пахота, луговые угодья, крупный рогатый скот. Кроме того, преобладающее большинство латышей имело сады, пасеки, держало коней и другую живность. В течение 1920-х гг. произошло некоторое перераспределение имущества: отдельные хозяйства обогащались за счет других. Также насущными вопросами латышского крестьянского быта являлись нехватка в ряде хозяйств рабочей силы, периодические неурожаи, ослабление хозяйства из-за обложения налогами.

Ключевые слова: колония Выдрея, Витебщина, латыши, налоги, повседневность, сельское хозяйство, семья.

С. 54-64

 

The article is devoted to the peculiarities of the Latvian family in the 1920s  (like an example of the village Vydreya, villages Little Vydreya and Big Vydreya, located on the territory of Viciebsk region). The source which study base are the documents from the State Archive of  Viciebsk region. In the 1920s in the settlements where the Latvians lived, they could constitute both a small percent of the total population (15%) and a significant proportion among the peasants (approximately 80%). In the Latvian environment, the most typical were families from 3 till 6 members where about a half were adults. The daily life of Latvians was inextricably linked with agriculture, which was the main source of their revenue. All Latvian peasants had plowing, grasslands, and cattle. Also they have gardens, apiaries, horses and other animals. During the 1920s there was some redistribution of property between Latvian families. The vital issues of the Latvian country life were shortage in a number of farms of labor, periodic crop failures, weakening of economy because of taxation.

Keywords: Vydreya colony, Viciebsk region, Latvians, taxes, daily life, agriculture, family.

P. 54-64

Панізьнік С.

Беларуская Купаланіяна ў Латвіі ў міжваенны час: агляд

 

 

 

Paniznik S.

The Belarusian Kupalaniana in Latvia during the interwar period

Публикация представляет собой обзор основных событий в жизни белорусской диаспоры, которые отражают использование творческого наследия Янки Купалы в культурном пространстве межвоенной Латвии.

Ключевые слова: белорусы Латвии, Янка Купала, Двинская белорусская гимназия, 50-летие Янки Купалы, купаланиана.

С. 64-67

 

The publication provides an overview of the main events in daily life of Belarusian diaspora, which reflect the use of the creative legacy of Yanka Kupala in a cultural space of the interwar Latvia.

Keywords: Belarusians in Latvia, Yanka Kupala, Dvinskaya Belarusian gymnasium, the 50th anniversary of Yanka Kupala, kupalaniana.

P. 64-67

Бондарева Е.

Уновский национальный латышский сельсовет (1926−1934 гг.)

 

 

 

Bondarava A.

Unausky national Latvian village council (1926−1934)

У артыкуле на падставе дакументаў Дзяржаўнага архіва Віцебскай вобласці расказваецца аб дзейнасці адзінага ў Віцебскай акрузе нацыянальнага латышскага сельскага савета. Асобая ўвага надаецца апісанню сацыяльна-эканамічнага і культурна-асветніцкага жыцця латышоў ва ўмовах нацыянальнага сельсавета. Пералічаны прозвішчы асоб, якія займалі ключавыя пасады ў 1928−1929 гг.

Ключавыя словы: латышы, латышскі нацыянальны сельскі савет, БССР, Уна, Лёзненскі раён, нацыянальная палітыка.

С. 68-75

 

The article based on the documents of the State Archives of the Viciebsk region activities of the Latvian National Village Council in Viciebsk region describes. Particular attention to the description of the social, economic, cultural and educational daily life of Latvians in the context of the National Village Council is paid. The lists of the person’s names that held the main positions in 1928−1929 are shown.

Keywords: Latvians, Latvian National Village Council, BSSR, Una, Liozna district, national policy.

P. 68-75

Герберг А.

К вопросу о репрессиях латвийского населения в СССР в 1937−1938 гг.

 

 

 

Herberg А.

About repressions of the Latvian population in the USSR in 1937−1938th

У артыкуле зроблена спроба абагульненага разгляду савецкай рэпрэсіўнай палітыкі ў 1937−1938 гг. як ключавога аспекту дзяржаўнага механізму і неабходнага элемента існавання бальшавіцкага рэжыму, а таксама фактару палітычнага, эканамічнага, сацыяльнага і іншага рэгулявання жыцця грамадства. Аналізуецца палітыка «Вялікага тэрору» на прыкладзе правядзення «латышскай нацыянальнай аперацыі»: яе вытокі, праявы, механізм правядзення, сродкі і метады.

Ключавыя словы: гістарычная памяць, рэпрэсіі, латышы, «Вялікі тэрор», НКУС, 1937 г., нацыянальныя аперацыі, «латышская нацыянальная аперацыя».

С. 75-85

 

In article the attempt of the generalized consideration of the Soviet repressive policy in 1937−1938th as an aspect of state mechanism and necessary element of existence of the Bolsheviks mode and also factor of political, economical, social and other regulation of society daily life is made. The policy of «Great Terror» on the example of carrying out the «Latvian national operation» is analyzed: its sources, manifestations, mechanism of carrying out, means and methods.

Keywords: historical memory, repressions, Latvians, «The Great Terror», NKVD, 1937, national operations, «Latvian national operation».

P. 75-85

Ціхаміраў A.

Латвійская ССР на старонках газеты “Гродненская правда” (першая палова 1970-х гадоў)

 

 

 

Tsikhamirau A.

Latvian SSR on the pages of “Hrodnenskaya pravda” (first half of 1970s)

В статье анализируются публикации главной газеты Гродненской области «Гродненская правда», посвящённые Латвии и связям между Беларусью и Латвией в первой половине 1970-х годов. Основное внимание уделено выступлениям представителей Коммунистической партии Латвии и Совета министров Латвийской ССР, анализируется риторика и идеология (прежде всего концепция «дружбы народов»). Также обращается внимание на культурные и спортивные связи между Гродненской областью Беларуси и Латвией, в том числе на соревнования по футболу и регби.

Ключевые слова: идеология, коммунизм, культурный обмен, футбол, регби, Латвия, Беларусь, Гродно.

С. 85-94

 

The article analyzes the publications of the main newspaper of the Hrodna region “Hrodnenskaya pravda” (Hrodna), Latvia and relations between Belarus and Latvia in the first half of the 1970s is devoted. The main attention to the speeches of the representatives of the Latvians Communist Party and the Latvian SSR Council of Ministers is paid; the rhetoric and ideology (primarily the concept of “friendship of Peoples”) are analyzed. Attention is also drawn to the cultural and sports connections between Hrodna region of Belarus and Latvia, including football and rugby competitions.

Keywords: ideology, communism, cultural exchange, football, rugby, Latvia, Belarus, Hrodna.

P. 85-94

 Архивы и воспоминания / Archives and memories 

Вілбертс Крайснайс: Беларусы як атожылак латвійскага народу

(Н. Янсанэ, пераклад)

 

 

 

Vilberts Kraisnais: Belarusians as of offspring the Latvians (N. Jansone, translator)

Публикация представляет собой перевод брошюры, выпущенной Латвийским национальным союзом молодёжи в Риге в 1938 г. Её содержание имеет выраженный идеологический окрас, но одновременно является интересным источником для понимая этно-национальных процессов, протекавших в межвоенной Латвии.

Ключевые слова: латыши, белорусы, национальный вопрос.

С. 95-99

 

The publication represents the translation of the brochure published by the Latvian national union of youth in Riga in 1938. Its contents has the expressed ideological color, but at the same time is an interesting source for understanding the ethno-national processes proceeding in interwar Latvia.

Keywords: Latvians, Belarusians, ethnic question.

P. 95-99

Агеенко Т.

Документы архивного фонда «Центральный комитет коммунистической партии Белоруссии» как источник по истории латышского населения в 1920-е гг.

 

 

 

Aheyenka T.

The archival documents «Central committee of the Communist party of Belarus» as a source of Latvian population history in the 1920s

Гістарычныя крыніцы па латышскаму пытанню на Беларусі ў 1920-я гг. разглядаюцца на основе матэрыялаў архіўнага фонду ЦК КПБ. Яны прадстаўлены ў асноўным распарадчай дакументацыяй ЦК УКП(б), ЦК КП(б)Б і латбюро, дакументамі справаводства латбюро і падначаленых яму арганізацый, матэрыяламі перыядычнага друку.

Ключавыя словы: ЦК КП(б)Б, латбюро, дакументы па справаводству, крыніцазнаўства.

С. 99-102

 

Historical sources on the Latvian issue in Belarus in the 1920s considered on the basis of materials of the archival fund of the Central Committee of the Communist Party of Belarus. They are presented mainly by the administrative documentation of the Central Committee of the All-Union Communist Party (Bolsheviks), the Central Committee of the Communist Party (Bolsheviks) of Belarus and the Latvian Bureau, office documents of the Latvian Bureau and its subordinate organizations, materials of periodicals.

Keywords: Central Committee of Communist Party (Bolshevik), Latbureau, office work documents, source study.

P. 99-102

Янковяк М.

Вобраз Латвіі і латышоў ва ўспамінах беларускамоўных жыхароў паўднёва-ўсходняй Латвіі

 

 

 

Jankowiak M.

The image of Latvia and Latvians in memories of Belarusian-speaking residents of south-eastern Latvia

В статье представлены разные аспекты, касающиеся белорусско-говорящих жителей деревень юго-восточной Латвии (белорусов и поляков). Первый относится к образу латвийского государства в разные исторические периоды (межвоенный период, времена Второй мировой войны, период Латвийской ССР и Латвии после 1991 г.). Вторая часть касается как образа латышей и латгальцев, так и латышского языка и латгальских говоров. Основой для анализа являются материалы диалектологических экспедиций, собранные в пяти районах Латвии (около 300 часов записи).

Ключевые слова: Латвия, белорусско-латвийские отношения, образ латыша, образ латгальца.

С. 102-115

 

The article focuses on some aspects which refer to the Belarusian-speaking rural people living in southeastern Latvia (Belarusians and Poles). The first is issue relates to image of Latvian state in different historical periods (interwar period, period of  World War II, Latvian SSR and Latvia after 1991). The second part of article shows the image of Latvians and Latgalians as well as the issue of Belarusian-speaking people towards Latvian language and Latgalian dialects. The results were based on materials collected during field research in five regions of Latvia (ca. 300 hours of interviews).

Keywords: Latvia, Belarusian-Latvian relations, image of a Latvians, image of a Latgalians.

P. 102-115

Взаимодействие на современном этапе / Interaction at the present stage

Горбачёв В.

Эпидемиологическое бремя ВИЧ-инфекции в Беларуси и Латвии: современные тенденции

 

 

 

Harbachou V.

Epidemiological burden of HIV infection in Belarus and Latvia: modern trends

У артыкуле разгледжаны эпiдэмiялагiчныя аспекты ВIЧ-iнфекцыi ў Беларусі і Латвіі, праведзены параўнаўчы аналіз статыстычных дадзеных, зроблена ацэнка дзяржаўнай палітыкі ў дасягненні пастаўленых мэтаў па стрымлiваннi распаўсюджвання ВIЧ-iнфекцыi, адзначаны асноўныя праблемы і поспехі сістэм аховы здароўя Беларусі і Латвіі.

Ключавыя словы: Беларусь, Латвія, ахова здароўя, ВIЧ-iнфекцыя.

С. 116-122

 

The article deals with the epidemiological aspects of HIV infection in Belarus and Latvia. The comparative analysis of statistical data is carried out, the state policy in achieving the set goals in controlling the spread of HIV infection is evaluated, the main problems and achievements of health systems of Belarus and Latvia are noted.

Keywords: Belarus, Latvia, public health, HIV infection.

P. 116-122

Перевалов Я.

Особенности приёма на обучение иностранных граждан в РУС и ВГМУ

 

 

 

Peravalau Y.

The features of admission for education of foreign citizens in RSU and VSMU

У артыкуле разглядаюцца асаблівасці і асноўныя аспекты прыёма на навучанне замежных грамадзян у Віцебскі дзяржаўны ордэна Дружбы народаў медыцынскі ўніверсітэт і Рыжскі ўніверсітэт імя П. Страдыня.

Ключавыя словы: медыцынская адукацыя, замежныя грамадзяне, ВДМУ, РУС.

С. 123-126

 

The article tells about the features and main aspects of enrollment of foreign citizens in Viciebsk State Medical University and Riga Stradina University.

Keywords: medical education, foreign citizens, Viciebsk State Medical University, Riga Stradina University.

P. 123-126

Адаменко Г.

Сотрудничество Беларуси и Латвии в области фармацевтики

 

 

 

Adamenka H.

Cooperation of Belarus and Latvia in the field of pharmaceutics

У артыкуле зроблены агульны агляд супрацоўніцтва паміж Беларуссю і Латвіяй у галіне фармацэўтыкі. Адзначаны прысутныя на беларускім рынку латвійскія фармкампаніі і акрэслены перспектывы пранікнення беларускіх лекаў на латвійскі рынак.

Ключавыя словы: лекавы сродак, фармацэўтыка, Беларусь, Латвія.

С. 126-129

 

The article provides an overview of cooperation between Belarus and Latvia in the field of pharmaceuticals. Latvian pharmaceutical companies present on the Belarusian market also prospects for the penetration of Belarusian medicines on the Latvian market are indicated.

Keywords: medicine, pharmaceutics, Belarus, Latvia.

P. 26-129

© 2014 Максим Королёв. Сайт создан на Wix.com

This site was designed with the
.com
website builder. Create your website today.
Start Now